Thứ Sáu, 5 tháng 8, 2011

LỘC ĐỈNH KÝ VÀ VIÊN VIÊN KHÚC

LC ĐNH VIÊN VIÊN KHÚC

Tác phẩm đầu tiên ca Kim Dung là Thư kiếm ân cừu lục dùng bối cnh triều đại Càn Long đời Thanh. Một trong các tác phẩm tiếp theo Bích huyết kiếm cũng nói về cuộc nổi dy của Sấm vương Tự Thành lật đ vua Sùng Trinh nhà Minh. Rồi bối cảnh trong Bích huyết kiếm lại tiếp tục làm nền cho tác phm cuối cùng Lộc đnh . Cả hai tác phẩm đầu cuối đều tả lại cuộc đấu tranh của phong trào Phản Thanh phục Minh của Thiên đa hội đối với triều đình nhà Mãn Thanh. Đó l th pháp phc tuyến ca Kim Dung : chấm dứt bằng cái mở đầu.

Lộc đnh xoay quanh cuộc tranh giành b Tứ thập nhị chương kinh, dựng lại bi cảnh tranh giành quyền lực chính tr buổi đầu của triều đình Mãn Thanh. Nhưng dòng ẩn lưu chảy ngầm bên i mi biến cố lịch sử kinh ngưi đó lại một danh kỹ dung nhan tuyệt tục : Trn Viên Viên, mà số phận k lạ đã đưc nhà thơ Ngô Mai Thôn biến thành bất tử qua bài trưng thi Viên Viên khúc.

Trong lch s văn chương Trung Quốc ba bài trưng thi nổi tiếng đu nói về cuc đời ba ngưi phụ nữ tài hoa. Bài th nhất Trưng hận ca của Bạch Cư Dị đời Đưng nói về mi hận tình thiên cổ giữa Đưng Minh Hoàng và Dương Quý Phi. Nhà thơ Tản Đà đã đem hết tài hoa của mình ra để chuyển sang Việt ng thành bản dch còn hay hơn nguyên tác. Bài th hai Tỳ hành, cũng của Bạch Cư D, nói về nỗi lòng hiu quạnh của một tơng phụ bến Tầm Dương. Nhà t Phan Huy Vnh cũng chuyển cung đàn t bà đó thành những hạt ngọc trong văn chương Vit Nam, m tăng thêm thanh giá cho nhà thơ Giang Châu Mã. Hai bài này lẽ không ai yêu văn học cổ lại không biết đến. Bài th ba của Ngô Mai Thôn viết về cuc đời một danh k thời Minh mạt, mà số phận trầm luân đã làm sụp đổ cả một triều đại phong kiến cuối ng của ngưi Hán. Đó Viên Viên khúc. Bài này không hiểu sao ít đưc biết đến Việt Nam, mc số phận trầm luân ca Viên Viên nhiều điểm giống nàng Kiều văn chương trong bài thơ li cùng diễm lệ. lẽ đến cui đời Minh thì ảnh ng của văn học Trung Quốc đối với thế hệ ông cha ta không còn mạnh mẽ và sâu sắc như hai thi hoàng kim Đưng – Tống nữa chăng ?

Kim Dung đã dựng lại hình ảnh ca Trần Viên Viên trong bộ tiểu thuyết cuối đi : Lộc đnh . Trong những nàng mà Vi Tiểu Bảo say mê theo đuổi thì có một nàng làm cho y phải điên đảo thần hồn, đó A Kha. Điều đó cũng dễ hiểu A Kha chính con gái ca Trn Viên Viên nên đã kế thừa đưc dung nhan tuyệt tục của mẹ. Tổng binh Ngô Tam Quế giữ vai trò quyết đnh trong việc làm sụp đổ triều Minh, khi m Sơn Hải quan để dẫn quân Thanh vào ớp Trung Quốc lật đổ Sấm vương Tự Thành để mang tiếng xấu đến ngàn năm cũng chỉ muốn giành lại một danh kỹ! Kẻ tài tuấn như Bách thắng đao ơng Hồ Dật Chi chỉ một lần nhìn thấy Viên Viên đã cam nhận từ mộng vùng vẫy giang hồ mà làm thân phận k quét n để chỉ đưc ngày ngày ngắm nhìn dung nhan của m nhân tuyệt tục. K công xuất thần nhập hóa đó nhận ra tấm lòng tri kỷ” của Vi Tiểu Bo và kết làm huynh đệ chỉ vì Vi Tiểu Bảo là ngưi duy nhất tán thán khối tình si của ông, khối tình si bị khách giang hồ luôn chế nhạo.

Bài Viên Viên khúc đưc Ngô Mai Thôn sáng tác khi Viên Viên còn đương sống. Kẻ tài tử làm thơ để xót thương cho má hồng phận bạc cũng l thưng tình. Tôi xin giúp bạn đọc chưa quen thuộc với lch sử Trung Quốc tìm hiểu thêm về cuộc đời ca Trần Viên Viên trong bối cảnh thời Minh mạt qua bài Viên Viên khúc với vài câu thơ Kiu làm lời nhiếp dẫn để các bạn thể tng thức Lộc đnh thêm phần thú v. Trong Lộc đnh , Kim Dung cấu cảnh Vi Tiu Bảo đưc Viên Viên ngồi gãy đàn hát cho nghe toàn bài Viên Viên khúc, cảm chút tình tri ngộ. càng thấy đưc cảm thông hơn khi biết vị Vi đại nhân kia cũng xuất thân từ kỹ viện ở đất Dương Châu.

Trần Viên Viên một danh kỹ thời Minh mạt, quê Châu. Viên Viên tên Nguyên, tự Uyển Phương, vốn họ Hình, về sau đổi họ theo má nuôi thành họ Trần. Viên Viên dung mo xinh đẹp, lại thông minh tài ca múa, tên tuổi quán tuyệt đương thời. Gia đnh Chu Khuê là nhạc phụ của hoàng đế Sùng Trinh, vừa gặp đã sững sốt, bèn bỏ vàng ra mua, đem về cho con là đương kim hoàng hậu, nhằm mc đích tiến vua. Lúc bấy giờ ngưi rất đưc vua sủng ái tên là Điền quý phi b bệnh qua đời, khiến vua cùng sầu muộn. Chu Khuê muốn con gái mình đem tiến Viên Viên cho vua khuây lấp nỗi buồn đánh mất lứa đôi. Giá như Sùng Trinh ông vua nghệ sĩ như Đưng Minh Hoàng thuở Minh mạt đó thu nhân dân đang vui cảnh thnh tr thanh bình thì rất có thể lch sử Trung Quốc lại có thêm một cặp Đường Minh Hoàng và Dương Quý Phi thứ hai. Tiếc thay, lúc đó triều đình đang rối ren cuộc nổi dậy của Sâm ơng Tự Thành, vua Sùng Trinh không những hững hờ tc vưu vật đó của hóa công, mà còn xem đó đim mất c”. Ngưi đời sau thương ơng tiếc ngọc đến đâu cũng không thể chê trách Sùng Trinh đưc. Phải, bài hc lịch sử còn sờ s đấy. Vua Trụ mt c vì Đắc Kỷ. Nhà Chu suy vong vì Bao Tự. Phù Sai thân bại danh liệt bi Tây Thi. Đưng Minh Hoàng khốn đốn ơng Quý Phi. Quân của T Thành đã áp sát kinh đô, cơ đồ đang nghiêng ngữa, cái thân đế ơng cũng mong manh giữa cơn lốc bạo loạn thì có sá gì một mảnh hồng nhan?

Điều may mắn vua Sùng Trinh không đem m chết Viên Viên như Câu Tiễn làm với Tây Thi, mà nhà vua buộc hoàng hu đem trả li Chu gia. Lúc bấy giờ Ngô Tam Quế làm tổng binh, phụng mệnh vua đem đại quân trấn giữ Sơn Hải quan. Chu Khuê muốn thừa dịp này tạo mói quan hệ vi Ngô, hầu tìm chỗ dựa thân giữa thi tao loạn, nên buổi chiu trưc khi Ngô Tam Quế lên đưng, họ Chu bèn cho m tiệc đăng trình để đưa tiễn. Trong buổi tiệc, Chu Khuê cho Viên Viên múa hát để phục vụ. Cái dung nhan tuyệt tục cái tài hoa hãn hu cổ kim đó đã làm điên đảo tt c các tọa khách. chính ti nơi đây, sự sụp đổ của nhà Minh đã đưc quyết đnh. Ngô Tam Quế vừa gặp Viên Viên đã cho ngưi trời (thiên nhân!), thần hồn điên đảo, liền xin đem ngàn vàng ngõ lời cầu hôn. Lúc bấy giờ tin chiến sự biên ơng liên tiếp về cấp báo, Ngô Tam Quế phải kéo quân đi và hẹn ngày về để tổ chức hôn sự.

Chu Khuê vội đem Viên Viên gởi nhà đề đốc Ngô ơng cha Ngô Tam Quế để đợi đến ngày làm l thành thân. Khi T Thành phá Bắc Kinh, vua Sùng Trinh tuẫn quc, Ngô ơng vội xin hàng. Tưng ca T Thành Lưu Tông Mẫn khám nhà Ngô ơng thấy Viên Viên bèn bắt về cho Sm ơng, vị tân ơng này buộc Ngô ơng phải viết t chiêu hàng Ngô Tam Quế. Ngô Tam Quế nhận đưc thư cha rất vui mừng, toan đem quân v đầu hàng thì nghe tin Lý Tự Thành đã p mất Viên Viên, bèn bừng bừng nổi giận, rút kiếm chém đứt một góc bàn mà nói : Trưng phu bất năng tự bảo kỳ gia, sinh yên? (Bậc trưng phu không bảo vệ đưc nhà mình thì còn sống làm gì?). Sau đó, viết t tr li cho cha, cương quyết không hàng. Trong thư đó một câu Phụ bt năng vi trung thần, nhi an đắc vi hiếu tử ? (cha đã không làm đưc bậc trung thn, con làm đưc người con hiếu?). Thoạt nghe như lời của một bậc trung thần tận trung báo quốc, đặt nợ c lên trên thù nhà, nhưng thực ra cũng chỉ cái khí đoản của khách anh hùng trưc tấm hồng nhan. Tự Thành nối giận đem cả nhà Ngô ơng gm 38 ngưi ra xử trm. Toàn gia bạch ct thành hôi thổ, Nhất đại hng trang chiếu hãn thanh (Cả nhà xương trắng thành tro bụi. Một thuở hng nhan chiếu sử xanh).

Ngô Tam Quế quyết đnh m Sơn Hải quan để đón quân Thanh vào, cùng kéo quân về chiếm Bắc Kinh. T Thành phải bỏ Bắc Kinh mà chạy về ng tây, Ngô Tam Quế đuổi theo đến Sơn Tây thì b tướng bắt lại đưc Viên Viên. Ngô Tam đối với nhà Thanh công lớn nên đưc Thanh triều phong làm Bình Tây ơng, trấn giữ Vân Nam. Ngô Tam Quế muốn lập Viên Viên lên ngôi phi nhưng Viên Viên từ chối. Khi Ngô Tam Quế phản Thanh, t phong làm hoàng đế thì Viên Viên làm đo tu hành cho đến cui đi. Sự đời đã tt lửa lòng, còn chen vào chn bụi hồng làm chi”. Chính tại am Tam Thánh, Kim Dung đã cấu nên cảnh Viên Viên gặp lại Lý Tự Thành và Ngô Tam Quế để khẳng đnh A Kha chính là con của Lý Tự Thành. Sách vở chép li không cho biết Viên Viên con hay không. Nhưng nếu Viên Viên con gái thì điều đó ng phù hợp, ắt hẵn Hóa công sẽ thấy lỗi nếu nhưi nguyên bản dung nhan quán tuyệt đương thời đó lại không lưu cho đời một “bản sao”!

Số phận kỳ lạ của Viên Viên nhiều điểm sao quá giống Thúy Kiều. Nếu Nguyễn Du vì Thúy Kiều mà dựng nên một tòa tân thanh lặng lẽ quán tuyệt cổ kim, thì Ngô Mai Thôn cũng vì Viên Viên mà đem hết tài hoa phổ vào Viên Viên khúc. Xin mời các bạn cùng thưng thức trn bài. Ngưi ta cho rằng s Viên Viên khúc không đưc phổ biến như Trưng hận ca có nhiều điến cố. Nếu Trưng hận ca chỉ dùng duy nhất một điển cố trong câu Chuyn giao Tiểu Ngọc báo Song Thành thì Viên Viên khúc lại hơi nhiều điển cố, mà chúng ta phải biết đến, để có thể tận ng đưc vẻ đẹp của văn chương, chứ không nên làm một Vi Tiểu Bảo chỉ biết ngồi để nhìn ngưi đẹp chơi nhạc, chứ không hiểu gì về tiếng nhc!

Đỉnh Hồ đương nhật khí nhân gian

Phá địch thâu kinh Ngọc Quan

Thống khc lục quân giai cảo tố

Xung quan nhất nộ vị hồng nhan

(Ngày đó ti Đnh Hồ, (người) đã từ bỏ nhân gian. Phá quân giặc, về kinh, xuống miền Ngọc Quan, Tất cả quân đều khóc than để tang trắng. Một phen nổi giận dựng cả tóc vì khách hồng nhan)

Theo Sử chép lại thì Hoàng Đế, một ông vua huyền thoại của Trung Quốc cổ, đem đồng đúc thành đnh. Đnh đúc xong, bỗng rồng hạ xuống đón Hoàng Đế về trời, ngưi đời sau gọi nơi đó là Đnh Hồ. Câu đầu ý nói vua Sùng Trinh tuẫn quốc. Ngọc quan tức Ngc Môn quan, lời t dùng để ám chỉ Sơn Hải quan, nơi Ngô Tam Quế đã m cửa cho quân Thanh vào đánh chiếm Bắc Kinh. Quân lính đều mặc áo trắng để tang cho vua Sùng Trinh. Ngô Tam Quế nghe tin Viên Viên bị bắt, liền đùng đùng nổi giận dẫn Thanh binh tấn công, chẳng kể đến lời chiêu hàng của cha. Hai câu Thống khốc lục quân giai cảo tố, Xung quan nhất phát v hồng nhan quả li châm biếm sâu cay.

Hồng nhan lưu lạc phi ngô luyến

Nghịch tặc thiên vong t hoang yến

Điện tảo Hoàng cân đnh Hắc n

Khốc bãi quân thần tái tương kiến


(Hồng nhan lực lạc đâu phải điều khiến ta phi lưu luyến ? (Chỉ do) bn nghch tc kia trời muốn diệt đi bọn chúng hành sự hoang đưng. Quét sạch bọn giặc Hoàng cân ổn định miến Hắc sơn. Sau hồi than khóc, vua tôi li đưc cùng gặp mặt)

Câu đầu mượn Ngô Tam Quế để ngỏ li bào chữa. Ý mun nói Tam Quế dẫn Thanh binh vào chiếm Bắc Kinh không phải Viên Viên mà ch mun dẹp bọn nghch tặc Sm ơng Lý Tự Thành, báo thù cho vua Sùng Trinh tuẫn quốc. Dưi mắt Ngô Tam Quế, lực ng Tự Thành cũng chỉ như loạn Hoàng cân i thời Đông Hán, sẽ bị quét sạch trong nháy mắt. Hắc n nơi cát cứ của đám phiến quân chống triều đình cui đời Đông Hán, đây cũng đưc dùng để chỉ ý Tự Thành. Tái tương kiến muốn nói đến cuộc trùng phùng giữa Ngô Tam Quế Viên Viên.

Tương kiến kinh Đin Đậu gia

Hầu môn ca xuất như hoa

Hứa tương thích không hầu k

Đẳng thủ ớng quân du bích xa

(Lúc gặp ln đầu nhà bậc quan gia lòng đã kinh hãi. Nơi cửa quan, (nàng) múa hát, xinh đẹp như một cành hoa. Tiêng đàn không hầu tuyêt k đó, đáng để bậc ng quân đón cùng ngồi trên xe du bích).

Đoạn này kể lại giai đon buổi ngộ giữa Viên Viên Ngô Tam Quế tại nhà Chu Khuê. Điền Đu tức hai bậc công hầu ngoại thích Vũ an hầu Điền Phân thời Hán Cảnh đế Ngụy kỳ hầu Đu Anh thời Hán Văn đế, đây tác giả ám ch Chu Khuê. Theo Nhạc phủ quảng thì Tô Tiểu Tiểu, ngưi Nam Tề, danh k tài hoa đất Tiền Ðưng. bài ca : Ngã thừa du bích xa, Lang khoa thanh thông mã, xứ kết đồng tâm, Tây lăng tùng bách h ( Thiếp đi xe du bích, chàng i ngựa trắng, nơi nào ta th kết mối đồng tâm ? Ðó i cây thông, cây bách chốn Tây lăng). Du bích xa loi xe đẹp sơn màu xanh. Viên Viên tiểu tiểu đều danh kỹ xuất thân chốn phong trần, nên dùng điển du bích xa phù hợp. Câu này muốn nói cái tài hoa và dung nhan tuyệt đi của Viên Viên đáng để các bậc công hầu đem xe đến đón về.

Gia bản Hoãn Hoa

Viên Viên tiểu tự kiều la

Mộng hướng Phù Sai uyển lý du

Cung nga ng nhập quân vương khỉ (khởi)

Tiền thân hợp thị thái liên nhân

Môn tiền nhất phiến Hoành Đường thủy

(Nhà nàng vốn đất Tô, nơi làng Hoãn Hoa. Tên tự Viên Viên, yểu điệu thưt tha tấm lụa. Nàng thưng nằm thấy vào chơi n hoa của Ngô Phù Sai. Cung nga dìu vào, bậc quân vương cũng phải đứng lên đón. (Bởi vì) tiền thân nàng ngưi đẹp hái sen Tây Thi. Trưc nhà là dòng sông Hoành Đưng trôi chảy)

Đoạn này nói về quê quán của Viên Viên. tức Châu. Làng Hoãn Hoa nơi sinh của danh kỹ Tiết Đào đời Đưng, câu này ám chỉ Viên Viên xuất thân kỹ nữ. Ngô Mai Thôn xem Viên Viên như là hậu thân của ngưi đẹp hái sen Tây Thi thời Chiến quốc, cùng gây nghiêng ngửa cho đồ của bậc đế vương. Phù Sai Tây Thi mà tan tành nghiệp, Viên Viên làm sụp đổ nhà Đi Minh i tay Ngô Tam Quế. Một ngưi thôn nữ hái sen, một ngưi danh kỹ nhưng đều giống nhau đim kiều la (xinh đẹp và tt tha như lụa). Hoành Đưng là đa danh Giang Tô, cách phía tây nam của Ngô huyện chừng mưi dặm. thấy lời t đề cập đến tiền thân của Viên Viên Tây Thi, nên sách cho Hoãn Hoa hoãn sa và giải thích làng giặt lụa”, e rằng lầm. Xin nêu ra để bạn đọc tham khảo. Nếu trong Trưng hận ca”, khi gặp vua, ơng Quý Phi đã th nhi phù khởi kiều lc (th nữ nâng dậy, ẻo như không còn hơi sức), thì Viên Viên cũng cung nga ủng nhập quân ơng khởi”. nói về Tây Thi là nói đến Viên Viên vì tin thân hợp thị thái liên nhân”.

Hoành đưng song tưng kh như phi

x hào gia cưỡng tái quy?

Thử tế khởi tri phi bạc mệnh

Thử thời chỉ hữu lệ triêm y

?


(Trên sông Hoành Đưng, hai mái chéo t mau như bay. K hào gia xứ nào đến ép mang nàng đi? Lúc đó có ai hay rằng không là bạc mệnh? Bây giờ ch có lệ ưt đầm cả áo)

Hào gia đây tức Gia đnh Chu Khuê, ngưi đã bỏ vàng ra để mua Viên Viên về tiến cung. Lúc đó nào ai biết đưc cuộc đời Viên Viên sẽ ra sao. Cái điều bc mệnh chừa ai đâu? Mã Giám Sinh đến đón Kiều đi câu khấp khểnh, bánh xe gập ghềnh”, dm khuya ngt tạnh khơi”, để nay hoàng hôn đã lại mai hôn hoàng”. Tương lai kiều nữ m mt lắm cho nên “đoạn trưng thay lúc phân k”. Kiều đã khóc Nhìn càng chã giọt hồng Viên Viên cũng đã khóc. Thử thi duy hữu lệ triêm y”. Lệ ưt đầm vạt áo, l làm tan t lòng ngưi. Những điu lạ lùng vẫn đang đón ch kiều nữ trên khắp chn bể dâu. Phận bèo bao quản c sa, lênh đênh đâu nữa cũng là lênh đênh”.

Huân thiên ý khí liên cung dịch

Minh mâu hạo xỉ nhân tích

Đoạt quy thủy hạng bế lương gia

Giáo tựu n thanh kinh tọa khách

(Ngất trời ý khí tiếp liền cung dch. Mắt sáng răng ngà mà không ngưi tơng tiếc. Mang nàng) từ chốn cung đình về để chốn ơng gia. Dạy nàng hát những bài ca mới làm kinh ngc những khách ngồi nghe )

Cung dch nơi phi tn cung n ở. Viên Viên đưc tham d vào hàng ngũ phi tần, ai cùng ngỡ rằng ý khí dương ơng với ơng lai rộng mở. Đâu hay vua Sùng Trinh đang lo âu vì quốc sụ nên Viên Viên tuyệt đại hồng nhan cũng không đưc chan i long ân. Minh mâu hạo xỉ nhân tích. Thy hạng tức cung dch. Sùng Trinh buộc hoàng hâu phải trả nàng về li với Chu gia. Ti đây trong buỗi tiệc tiễn đưa Ngô Tam Quế lên đưng, cánh hoa xuân xuất hiện trong ca vũ, và ai ngờ nỗi chính phút giây này đã quyết đnh vận số của triều Minh?

Tọa khách phi trường hồng nhật mộ

Nhất khúc ai huyền hưng thùy tố?

Bạch tích thông hầu tối thiếu niên

Giản thủ hoa chi hồi cố

Tảo huề kiu điểu xuất phàn lung

Trì đắc Ngân k thời độ?

Hận sát quân thư đ tử thôi

Khổ lưu hu ưc tương nhân ngộ

?

?

(Tọa khách nâng ly uống cho đến khi chiều xung. Một khúc buồn biết cùng ai than thở? một bậc thiếu niên anh tuấn, c v cao. (Ngưi ấy) đã chn đưc cành hoa đẹp (là nàng) đã nhiều lần liếc nhìn. (Ngưi ấy) mun đem con chim đẹp (là nàng) ra khỏi lồng. Gặp nhau như Chức N Ngưu Lang, hỏi chờ nhau đưc bao lâu? Chỉ hận một nỗi tin tức từ chiến tng gi v thôi thúc (phải lên đường). Nên lưu lại li hẹn ưc để ri gây cho ngưi chuyện lỡ lầm)

Ai th ra về khi có ngưi đẹp đang múa ca mời u? Chiều đã xuống rồi nhưng chén rưu vẫn đưc nâng lên. Uống cho hết mùi thơm của u, uống cho hết tiếng hát nhan sắc của giai nhân. Nhưng còn nàng, khúc nhạc buồn kia đang muốn ngỏ cùng ai ? Văn Quân đây nhưng đâu ? ai nghe ra tâm sự gởi vào tiếng đàn của cánh hoa đang trầm luân lưu lạc ? Hóa công đã tạo ra những vưu vật k tuyệt đó không phải để h tàn t âm thầm như cây cỏ mà lại khiến họ kín đáo dìu dắt lch sử trôi theo một con đưng khác, chỗ hình, cho nên về lại Chu gia thì gái thuyền quyên đưc gặp khách anh hùng. Bỗng đâu khách biên đình sang chơi. Vị tổng binh Chàng tuổi trẻ vốn dòng hào kiệt (Chinh phụ ngâm khúc) mà quyền thế thể lt nghiêng cả thiên hạ đang ngồi đó. “Hai bên cùng liếc hai lòng cùng ưa”. Chàng đã chn đưc mt cành hoa hai bên ng mãi liếc nhìn nhau để cảm thm tình tri ngộ. Giản thủ hoa chi hi cố. Thơ Bạch Cư Dị câu : giản đắc như hoa tứ ngũ chi (chọn đưc dăm ngưi xinh như hoa - Cm cố Trương Bộc Dch chư kỹ) kể ra cũng còn chút tham lam, hoặc giả muốn nói còn thể chọn lựa đưc, hoa nào cũng khoe sắc cũng xinh đẹp n nhau. đây thì không th nào chọn vì mọi cánh hoa tươi thắm khác đều bị lu mờ trưc cành hoa rực rỡ Viên Viên.

Thời điểm này c ngoặc trong cuộc đời đ nàng Viên Viên thực sự đi vào lch sử với Viên Viên khúc. Lạ quốc sắc thiên tài phải duyên”. Chút thân bèo bọt trầm luân mong sm đưc thoát khỏi cảnh chậu chim lồng để ơng nhờ kẻ anh hùng. Tảo huề kiều điểu xuất phàn lung. từ đó nàng danh kỹ tài hoa kia đã tình đưa triều Minh đến ch dit vong. Nàng rằng: ng cả bao dong, Tấn ơng đưc thấy y rồng phen, Rộng thương nội cỏ hoa hèn, Chút thân bèo bọt dám phiền mai sau”. Ngô Tam Quế vội đem ngàn vàng xin chuộc lại Viên Viên “ngỏ lời nói với băng nhân, tiền trăm li cứ nguyên ngân phát hoàn”. Nhưng vừa gặp nhau lại phải chia tay ngay như Ngưu Lang, Chức Nữ, tin chiến sự biên ơng liên tiếp về cấp báo. Trì đắc Ngân kỷ thời đ? Ngô Tam Quế phải kéo quân đi và hẹn ngày về để t chức hôn sự. Đành lòng chờ đó ít lâu, chầy chăng một năm sau vội gì? Phải, mà vội. Binh quyền ta đang nắm trong tay, nàng lại là ngưi nhà của bậc quốc trưng thì có gì phải lo cho ngày tếng?

Tương ước ân thâm tương kiến nan

Nhất triêu nghĩ tặc mãn Trường An

Khả lân phụ lâu đầu liễu

Nhận tác thiên biên phấn nhứ khan

Biến sách Lục Châu vi nội đệ

Cưỡng Giáng Th xuất điêu lan

Nhược phi tráng toàn thắng

Tranh đắc nga my thất hoàn

滿

(Lời hẹn ưc chan chứa tình sâu,gp nhau đã khó. Một sm bọn giặc kiến đã tràn ngập hết kinh đô. Thương thay cho ngưi khuê phụ đang thương nhớ kia lại bị xem như cánh hoa vô chủ trôi dạt cuối chân trời. (Bọn chúng) vây nội phủ để tìm kiếm Lục Châu. bt nàng Giáng Thụ phải mặt chỗ lan can chạm trổ, nếu không tráng sĩ đem quân toàn thắng, giành đưc mày ngài cưi ngựa về)

Nhưng trời xanh quen thói hồng đánh ghen”, nên Viên Viên phải chu thêm muôn ngàn ma chiết. Ngày ra đi, đôi ta còn ghi sâu li ưc hẹn, nhưng ngay tao phùng lại quá đỗi gian nan. ơng ưc ân thâm ơng kiến nan. Bởi ai ngờ nỗi một sm mai mà giặc cỏ đã tràn ngập khắp kinh đô, gây nên cảnh la binh. Nhất triêu nghĩ tặc mãn Trưng An. ơng ơng Linh đời Đưng bài thơ nổi tiếng nói v m trạng của ngưi vợ nhà ngóng trông chồng đang lăn lộn ngoài chiến trường để tìm chút công danh: Khuê trung thiếu phụ bất tri su, Xuân nhật ngưng trang thưng thúy lâu, hốt kiến mạch đầu ơng liễu sắc, hối giao phu tế mch phong hầu” (Phòng khuê thiếu phụ nào sầu, Ngng trang đim bưc lên lầu trông ra, Nhìn liễu buông chợt xót xa, Cớ sao chồng phải xông pha chiến trưng). Ngô Mai Thôn cũng dùng điển tích này để i lên lòng hoài vng của Viên Viên đối vi Ngô Tam Quế. Cánh hồng bay bỗng tuyt vi, đã mòn con mắt phương trời đăm đăm”.Nhưng trong buổi loạn ly, những “thiếu phụ khuê trung” chỉ đưc xem như những cánh hoa chủ trôi dạt nơi chân trời góc biển. Khả lân phụ lâu đầu liễu, nhận tác thiên biên phấn nhứ khan.

Lục Châu ái thiếp của Thạch Sùng đời Tấn. Tôn hâm m nhan sắc của Lục Châu, ngõ lời cầu khẩn nhưng không đưc, bèn giả mệnh vua bắt Thạch Sùng, Lục Châu bèn nhảy lầu tự tận. Giáng Thụ danh kỹ đời Hán Ngụy. Ngô Mai Thôn dùng điển này để tả cảnh u Tông Mẫn lục soát nhà Chu Khuê và bắt Viên Viên.

Nga my thượng truyền tiến

Vân mấn bt chỉnh kinh hồn định

Lạp cự nghinh lai tại chiến trưng

Đề trang mãn diện tàn hồng ấn

Chuyên chinh tiêu c hướng Tần xuyên

Kim ngưu đạo thượng xa thiên thặng

cốc vân thâm khởi họa lâu

Tản quan nguyệt lc khai trang kính

滿

(Mày ngài trên ngựa truyền lệnh tiến lên. (Nàng với) mái tóc mây lệch lạc, chưa kp chính trang, đã vừa kp hoàn hồn. Nến đưc thắp sáng để nghinh đón nàng ngay giữa chiến tng. Trang điểm li ơng mặt đã phai nht phấn son. Tiếng chiêng tiếng đàn tiếng sáo (theo đoàn quân) ng về Tần xuyên. Hàng ngàn cỗ xe đi trên ngõ Kim Ngư,. Nơi hang sâu Tà cốc, mây ùn lên đẹp như mái lầu đưc vẽ. Chốn Tản quan khi trăng ln, (nàng lại) m hộp kính điểm trang)

Câu thơ tả lại cảnh Ngô Tam Quế đuổi theo T Thành giành li đưc Viên Viên. Nga my thưng truyền tiến, Vân mấn bất chnh kinh hồn đnh. Phút giây trùng ngộ ca khách anh hùng với gái thuyền quyên biết bao mừng mừng tủi tủi, giống như T Hải gặp lại Thúy Kiều. với Tiếng chiêng dậy đất, bóng tinh rp đưng”. Sử chép rằng Ngô Tam Quế sai ngưi xây lầu năm màu (ngũ thái u) đốt nến sáng rực giữa chiến trưng để đem xe ơng đến đón Viên Viên trong cảnh Sắn sàng phưng liễn loan nghi, hoa quan phất phới y r ràng, Dựng cờ trống nổi lên đàng, Trúc tơ nổi trưc kiệu vàng kéo sau, Hỏa bài tiền lộ ruổi mau, Nam đình nghe động trống chầu đại doanh”. Đúng như lời hẹn ưc Bao giờ mưi vạn tinh binh, tiếng chiêng dậy đất, bóng tinh rợp đưng, Làm cho t mặt phi thưng, Bấy giờ ta sẽ c ng nghi gia”. Lạp cự nghinh lai tại chiến trưng.

Cho dẫu Ngô Tam Quế đã c nưng nghi gia trong cnh om thòm trống trn, rập rình nhạc quân”, nhưng họ Ngô không còn tỏ mặt phi thưng nữa đã thành tội đồ lch sử với cái hiệu đi Hán gian”. thế nhiều nhà nghiên cứu cho Viên Viên con ngưi bất ng đã đem lại thảm họa cho một triều đại. Lỗi tại ai? Xin nhưng li lại cho lịch sử. Chuyên chinh tiêu cổ hưng Tần xuyên. Ngô Tam Quế, với khí thế “tiếng chiêng dậy đất, bóng tinh rợp đưng”, kéo quân qua đất Tấn để vào Tần, Ngàn cổ xe li tiếp tc tiến qua Kim ngưu đạo. Kim ngưu đạo tng xa thiên thặng. Kim ngưu đạo hay còn gọi Kim ngưu giáp, sạn đạo phía nam đất Thục. Đi từ Hán Trung vào đất Thục thì phải qua con đưng này đó con đưng xung yếu giữa hai vùng đất Thục Tần. cốc đa danh tại Giáp Tây, nơi ngày xưa Khổng Minh tng cầm chân Tào Tháo. Tn quan, còn gọi là Đi tn quan, cũng con đường xung yếu giữa Tần và Thục. cc vân thâm khởi tọa lâu, Tản quân nguyệt lạc khai trang kính. Giai nhân m kính điểm trang dưi ánh trăng tà. Giữa cnh chiến chinh vẫn còn thơ mộng, nơi binh đao vẫn đưm vẻ phấn son.

Truyền lai tiêu tc mãn giang hương

Ô hồng kinh thập đ sương

Giáo khúc kỹ lân tợng tại

Hoãn sa n bạn c đồng hàng

Cựu sào cng thị hàm yến

Phi thưng chi đầu biến phụng hoàng

Trường hưng tôn tiền bi lão đại

Hữu nhân phu tế thiện hầu vương

滿

婿

(Tin tc được truyền về khắp trên giòng sông thơm ngát, Cây ô đã thay màu hồng qua i mùa thu. Ngưi dy (nàng) ca múa nay còn đó. Những ngưi bạn gái cùng giặt lụa ngày xưa nhớ đến ngưi bạn cùng trang lứa. Ngày nào (học còn là) những chim én lam lũ cùng đậu trên cùng mt cành. (Có con chim) bay vút lên đầu cành để biến thành chim phụng hoàng. (Có ngưi) say mãi chén buồn, thương xót cho tuổi tác đã lớn, (vì) có ngưi đã làm vbậc hầu vương)

Đoạn thơ này nói đến giai đoạn vinh hoa tt đnh của Viên Viên. Vinh hoa bỏ lúc phong trần, Chữ tình ngày lại thêm xuân một ngày. Ô loài cây hoàng mộc, khi mùa thu đến, lá cây đẫm sương thu biến thành màu đỏ. Tin tức truyền đi khắp chn quê cũ. Đã mưi mùa thu trôi qua kể t khi con ngưi tuyệt sắc ngày xưa không còn soi bóng trên dòng sông thơm ngát nữa. Ngưi thầy dạy múa hát ngày xưa vẫn còn đó. Bạn ngày vẫn còn nhớ ngưi bạn cùng thân phận. Tất cả đều những con chim én tm tng chân lắm tay bùn cùng đậu chung trên một cành cây, nhưng gi đây một con đã bay cao vút lên đầu cành để biến thành loại phưng hoàng lộng lẫy. Viên Viên đã như Tây Thi “Triêu vi Việt khê nữ, Mộ tác Ngô cung phi” (Sáng còn giặt luạ b khe, Chiều buông đã đưc cận kề vua Ngô- ơng Duy). Những người bạn xưa cả nàng mãi ung u buồn cho tuổi xuân trôi qua nhanh quá. Tuổi già chớm tới mà vẫn còn lăn lóc trong cảnh phong trần, trong khi ngưi bạn Viên Viên đã vợ của bậc hầu ơng. Trưng ng tôn tiền bi lão đại. Hữu phân phu tế thiện hầu ơng. Câu thơ đọc lên nghe ngầm ngùi như mt tiếng thở dài thống thiết.

Đương thời chỉ thụ thanh danh lụy

Quý thích danh hào cạnh diên chí

Nhất đẩu minh châu vạn hộc sầu

Quan san phiêu bạt yêu chi tế

Thố oán cuồng phong dương lạc hoa

Vô biên xuân sắc lai thiên đa

(Thuở bấy giờ, (nàng) vì nổi danh chu nhiều khổ lụy. Các bậc ơng tôn công tử, những kẻ quyền thế đua nhau mới đón. (Nhưng đàng sau) mỗi đấu linh châu nỗi sầu vạn hộc. Rồi thêm cnh phiêu bt khắp quan san khiến nàng càng thêm gầy hao. Đã oán trách sai rng ngọn gió mạnh đã thi bay cánh hoa i, (bời vì gi đây) một trời xuân sắc đang đến cùng trời đất)

Đoạn này li hồi tưng đến số phận của Viên Viên. Ngày xưa, Viên Viên vì hai ch sắc tài mà ng lụy. Tài nh chi lắm cho tri đất ghen”. Đương thời th thụ thanh danh lụy. Vương tôn công t cùng đua nhau tìm đến với danh k tài sắc vẹn toàn. Quý thích danh hào cạnh diên chí. Nhưng trong cảnh Dập dìu gió cành chim, Sáng đưa Tống Ngọc tối tìm Tràng Khanhkia, ai thấu hiểu cho nỗi niềm đau xót Khi tỉnh u lúc tan canh, Giật mình, mình lại thương mình xót xa”? Khách làng chơi vung tiền ra đấy để tìm vui cùng ngưi đẹp nhưng Nhất đấu minh châu vạn hc sầu. Rồi thêm cảnh trải qua bao tháng ngày phiêu bạc, dung nhan kia cũng chút gầy hao. Quan san phiêu bạt yêu chi tế. Bấy chầy giãi nguyệt dầu hoa, i phần xuân gầy ba bốn phần”. Xuân kia quá lộng lẫy huy hoàng nên cho dầu gây ba bn phần thì xuân vẫn còn rạng ngời hương sắc. Cho nên đừng vội oán trách cuồng phong thổi cành hoa rơi rụng (ám chỉ chuyện Chu gia đến mua Viên Viên) sắc xuân lại về tràn ngập đến biên (bởi vinh hoa đã đến).

Thố oán cuồng phong phiêu lạc hoa,

Vô biên thiên sc lại thiên đa.

Thường văn khuynh quc dữ khuynh thành

Phiên s Chu Lang thụ trọng danh

Thê t khởi ưng quan đại kế

Anh hùng nại thị đa tình

Toàn gia bch cốt thành hôi thổ

Nhất đại hng trang chiếu hãn thanh

(Thưng nghe nói rằng ngưi đẹp nghiêng nưc nghiêng thành li giúp cho Chu lang đưc nổi danh. V con quan hệ với chuyn lớn. (ch) tiếc thay anh hùng lại đa tình. Cả nhà xương trắng đã biến thành tro bụi. Hồng nhan một thuở còn soi vi sử xanh).

Chu Lang đây Chu Công Cẩn thi Tam Quốc. Viên đô đốc này chỉ vì bị Khổng Minh nói khích đến nhị kiều Giang đông mà lập tức liên kết với Khổng Minh để đánh tan đi quân Tào Tháo trên sông Xích Bích, tạo nên một chiến công đưc lưu truyền thiên cổ. Tài của Chu Du mà lại đưc lưu danh nhờ vào cơn giận đối vi nhị kiều khuynh thành khuynh quốc. Đó ng chính Xung quan nhất nộ vị hồng nhan”. Chỉ khác N Tam Quế cái xung quan nhất nộ vị hồng nhan đó mà đã đem giang sơn Đi Minh trao cho ngoại tộc, còn Chu Du lại trấn giữ đưc Giang đông. Vợ con thì nào liên quan đến chuyn quốc gia đại sự, nhưng không may thay khi Hóa công tạo ra kẻ anh hùng lại bt h mang thêm cái nghip đa tình. T t khi ưng quan đại kế, Anh hùng nại thị đa tình. Thế cho nên Toàn gia bch ct thành hôi thổ, Nhất đại hồng trang chiếu hãn thanh”. Ba mươi m mạng ngưi Ngô gia biến thành cát bụi để sử xanh chiếu soi cho nhân gian mặt nhất đại hồng trang”. mt mảnh hồng nhan mà làm tan nát cả gia đình trao giang sơn cho một dân tộc ngoại bang, tình yêu của vị tổng binh Ngô quả khiến ngưi ta phải một phen kinh hãi. Than ôi, Mưi lăm năm bấy nhiêu ln, Làm ơng cho khách hồng quần thử soi”. Sử xanh soi rọi đưc không, hay ch ngộ nhận đ khiến khách má hồng mang thêm oan nghiệt ?

ơng tuyền khi bài hát này lưu hành trong dân gian, Ngô Tam Quế cho ngưi đem ngàn vàng đến gp Ngô Mai Thôn để xin ông đổi lại các câu Thống khốc lc quân giai cảo tố, Xung quan nhất phát vi hồng nhan” “Toàn gia bạch cốt thành hôi thổ, Nhất đại hồng trang chiếu hãn thanh” nhưng bị ông cự tuyệt.

Quân bất kiến :

Quán Oa khởi uyên ương túc

Việt nữ như hoa khan bất túc

Hương kính trần sinh điểu tự đề

lang nhân khứ đài không lục

Hoán vũ di cung vạn sầu

Châu ca thúy cổ Lương Châu

Vị quân biệt xưng Ngô cung khúc

Hán thy đông nam t nhật lưu

:

宿

(Ngài thấy : (ngưi say) giấc mng uyên ương nơi Quán Oa vừa tnh giấc. Ngưi con gái đất Việt đẹp như hoa nhìn mãi không chán. Nơi đưng hoa thơm chỉ bi bay tiếng chim ca hót. Nơi hành lang cũ ngưi xưa đã đi mất, ch còn lại rêu xanh. So các cung tơ nghe mênh mông nỗi sầu vạn dặm (khi) nghe những ngưi con gái trang sc với minh châu, phỉ thúy hát điệu cổ ơng Châu. ngài, tôi xin hát khúc Ngô cung. Dòng sông Hán, vẫn cứ mãi miết chảy về hưng đông nam)

Đoạn này t sự sủng ải của Phù Sai với Tây Thi để nói đến Viên Viên. Quán Oa cung điện do Phù Sai xây cho Tây Thi . Cảnh ái ân dằm thm của Ngô Tam Quế với Viên Viên có khác Ngô Phù Sai vi Tây Thi ngày trưc ? Hương kính con đưng nhỏ đầy hoa thơm núi Hương sơn, theo Thái bình quảng thì Phù Sai thưng cùng Tây Thi đến hái hoa nơi đây. Lý lang hay còn gọi ng lang (hành lang vang tiếng guốc) hành lang của cung Quán Oa. Nơi đưng xưa chỉ còn bi bay rộn tiếng chim kêu. Hàng lang đã im vắng gót chân ai để thi gian phủ lên những lớp rêu xanh. ơng kính trn sinh điểu t đề, lang nhân khứ đài sinh lục. Buồn thay! Cung bậc xưa đã gieo su vạn dặm. cung hai cung bậc trong ngũ cung : cung, tơng, gic, chủy, vũ. Ôi những ca nhi với trang sức minh châu phi thúy đang hát khúc Lương châu ngay trưc. Ôi những Viên Viên, những Tiểu Tiểu, những Tây Thi đã mang cho trần gian những nỗi sầu mênh mông trong châu ca thúy vũ, các ngưi, ta xin hát riêng một khúc Ngô cung. Tất cả vinh hoa phú quý trên cõi thế ri sẽ trôi đi, như dòng sông Hán kia ngày ngày chảy mãi về đông.

Viên Viên khúc quả điểm giống như một truyện Kiều thu gọn. Bi kịch của Trần Viên Viên quả bi kch hãn hữu của hồng nhan. Một danh kỹ hiền lành hoàn toàn không tham vọng chính tr như Tắc Thiên lại tình làm cho một vị tổng binh phải toàn gia b tru lục và làm sụp đổ cả nhà Đi Minh; một danh kỹ đã phải làm vợ cả ba vị vua của cả ba triu đại : Sùng Trinh, Tự Thành Ngô Tam Quế, đ rồi cuối cùng lại gởi thân vào chốn am mây để sám hối những tội lỗi mà mình không h gây ra. Đúng con tạo trớ trêu tạo nên bao cnh lạ, khiến con ngưi khi ngoảnh đầu nhìn li không khỏi thấy mọi sự thế gian đều tr nên huyễn, bọt bèo, có lẽ chỉ còn lại nhất đại hng trang chiếu hãn thanh”.

Bài Viên Viên khúc quả gây cho người viết quá nhiều cảm xúc. Ngưi viết xin đưc “vịnh” về Viên Viên để thay lời kết thúc :

Tài mệnh tương phương diệc bt nhiên

Thế gian an hữu Trần Viên Viên ?

Khởi tương ca vũ dit Minh đại

Dục bả hồng trang vấn lão thiên

?

Tài mệnh ghét nhau đến thế sao?

Thế gian đâu có Viên Viên nào

Há đem ca múa tàn Minh hết

Muốn lấy hng nhan hỏi trời cao

(Nguyễn Tôn Nhan dch)

LAI RAI CHÉN RƯỢU GIANG HỒ-HUỲNH NGỌC CHIẾN

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét